Yetkinlik Bir Tuzak Olabilir
Şöyle bir durum: bir işi gerçekten iyi yapıyorsun. Övgü alıyorsun, sonuçlar geliyor, çevrenden saygı görüyorsun. Ve içten içe boşsun.
Bu paradoksal hissettiriyor. "Bu kadar iyi yaptığım bir işten neden tatmin olmuyorum?"
Marcus Buckingham bu soruyu güçlü yanlar araştırmasında ele aldı (Now, Discover Your Strengths, 2001). Temel ayrım şu: yetkinlik "iyi yaptığın şey", güçlü yan ise "yaparken güçlenen, enerji alan şey." Bu ikisi çoğu zaman örtüşüyor. Ama örtüşmediğinde kariyer bir tuzağa dönüşebiliyor.
İyi olduğun için yapıyorsun, iyi olduğun için senden bekleniyor, iyi olduğun için bırakmak zor. Sistem seni o yerde tutuyor.
Övgü Yanlı Yönlendiriyor
Bu tuzağın oluşmasında övgü mekanizması kritik rol oynuyor. Çocukluktan itibaren neyin onay gördüğüne göre şekilleniyoruz. Bir şeyi iyi yaptığında övgü alıyorsun, o şeye daha fazla yatırım yapıyorsun, daha iyi oluyorsun, daha fazla övgü alıyorsun.
Bu döngü kişiyi gerçekten enerji veren alandan uzaklaştırarak yetkin ama tükenmiş bir yere götürebiliyor.
Amy Wrzesniewski'nin araştırması bu dinamiği teyit ediyor: aynı nesnel görevin farklı insanlarda çok farklı enerji yarattığını gösteriyor. "İyi olmak" ile "enerji almak" eşdeğer değil.
Cal Newport'un Kariyer Sermayesi Kavramı
Cal Newport, So Good They Can't Ignore You (2012) kitabında "tutkunuzu takip edin" söylemini eleştiriyor. Bunun yerine "kariyer sermayesi" kavramını öneriyor: piyasada değer taşıyan nadir ve değerli beceriler.
Newport'un argümanı: tatmin iş içindeki özerklik, ustalık ve anlama bağlı. Bunları elde etmek için kariyer sermayesi gerekiyor. Ve kariyer sermayesi çoğu zaman mevcut yetkinliklerden inşa edilebiliyor.
Bu çerçeve tuzaktan çıkmak için bir yol sunuyor: mevcut becerileri sıfırlamak değil, onları yeni bir yönde kullanmak. İyi olduğun şeyi bırakmak zorunda değilsin — ama onun üzerinde nasıl inşa edeceğini seçebilirsin.
Enerji Veren ile Tüketen Arasındaki Çizgi
Buckingham'ın önerdiği pratik araç: bir hafta boyunca hangi görevlerin enerji verdiğini, hangilerinin tükettiğini not almak. Bu liste yetkinlik haritası değil; enerji haritası.
Enerji verenler çoğu zaman beklenmedik yerlerde çıkıyor. Belki analitik çalışma değil, insanlarla bağlantı. Belki teknik çözüm değil, öğretmek. Belki büyük strateji değil, küçük ama hassas detay işleri.
Bu harita kariyer yönelimi için en temiz veri noktası.
"Güçlü yan iyi yaptığın şey değil; yaparken güçlenen şeydir." > Marcus Buckingham, Now, Discover Your Strengths, 2001
Cevvela Bakışı
- Yetkinlik ile güçlü yan farklı şeyler; iyi olmak enerji almayı garanti etmiyor (Buckingham, 2001).
- Övgü mekanizması insanı enerji veren değil, onay gören alana yönlendirebiliyor.
- Kariyer sermayesi mevcut becerilerden inşa ediliyor; tuzaktan çıkmak için her şeyi sıfırlamak gerekmeyebiliyor (Newport, 2012).
- Enerji haritası en temiz karar verisi: hangi görevler enerji veriyor, hangiler tüketiyor.
- Koçluk bu süreçte yetkinlik-enerji uyumsuzluğunu görünür kılmak ve kariyer sermayesini yeni bir yönde kullanmanın yollarını bulmak için kullanılabilir.