Çok çalışan öğrenci her zaman kazanmaz. Bu cümle adaletsiz gelir ama doğrudur. Mesele harcanan saatte değil, o saatin nasıl kullanıldığındadır. Barbara Oakley, A Mind for Numbers (2014) kitabında bunu sade bir şekilde anlatır. Beyin tekrar okuyarak değil, hatırlamaya çalışarak öğrenir.
Bir konuyu beşinci kez okumak tanıdıklık hissi verir. "Bunu biliyorum" der öğrenci. Oysa tanımak ile hatırlamak farklı şeydir. Sınavda kitap önünde olmaz. İstenen, kapağı kapalıyken hatırlamaktır.
Tekrar okumak neden zayıf bir yöntem
En çok yapılan şey en az işe yarayan şeydir. Tekrar okuma kolaydır, akıcıdır ve yanıltıcıdır. Bilgi göz önündeyken her şey bildik görünür. Bu akıcılık gerçek öğrenmeyle karıştırılır.
Daha güçlü olan şey geri çağırmadır. Kitabı kapat ve hatırladığını boş bir kâğıda yaz. Zorlanmak burada iyi bir işarettir. Beyin bir bilgiyi geri getirmek için çabaladığında, o bilgiyi daha derine yerleştirir. Kolay gelen tekrar az iz bırakır, zor gelen hatırlama çok iz bırakır.
Aralıklı tekrar ve unutma eğrisi
Bilgi tek seferde değil, zamana yayılarak kalıcı olur. Hermann Ebbinghaus daha 1885'te unutma eğrisini gösterdi. Yeni öğrenilen bir şey, hiç tekrar edilmezse hızla silinir. Ama unutmaya başlamadan hemen önce tekrar edilirse, eğri her seferinde daha yavaş düşer.
Pratikte bu, sınavdan bir gece önce her şeyi sıkıştırmanın neden işe yaramadığını açıklar. Tek bir uzun seans yerine kısa ve aralıklı tekrarlar. Aynı toplam süre, çok daha fazla kalıcılık. Sistem süreyi yenmez, süreyi doğru yere koyar.
Sınav kaygısı ve pencere
Belirli bir kaygı yardımcıdır, eşiği aşan kaygı engeldir. Az miktarda gerilim dikkati keskinleştirir. Ama kaygı belli bir noktayı geçince çalışma belleği daralır. Bilinen bir cevap aniden ulaşılmaz olur. Öğrenci "biliyordum ama veremedim" der.
Amaç kaygıyı sıfırlamak değil. Sıfır gerilim de motivasyonu düşürür. Mesele pencereyi yönetilebilir tutmaktır. Nefesi yavaşlatmak, sınavı küçük adımlara bölmek, bilinen sorudan başlamak. Bunlar pencereyi açık tutan basit araçlardır.
Koçlukta ne yapılır
Öğrenci koçluğu bilgiyi öğretmez, öğrenmeyi taşınabilir kılan sistemi kurar. Soru "kaç saat çalışmalıyım" değildir. "Bu saati nasıl kullanırsam daha çok kalır" sorusudur. Yöntem her öğrenciye birebir aynı uygulanmaz, kişinin ritmine göre ayarlanır.
Erteleme yapan öğrencide mesele genelde tembellik değildir. Başlama eşiği yüksektir. İşi en küçük adıma bölmek, başlamayı kolaylaştırır. Beyin bir kez harekete geçtiğinde, devam etmek başlamaktan kolaydır.
Cevvela bakışı
- Başarı harcanan saatte değil, o saatin kullanımındadır.
- Tekrar okumak yanıltıcıdır, geri çağırma kalıcıdır.
- Aralıklı tekrar unutma eğrisini her seferinde yavaşlatır.
- Sınav kaygısı yok edilmez, penceresi yönetilir.
- Koçluk bilgi öğretmez, öğrenme sistemini kurar.