Bu His Her Zaman Aynı Şeyi Söylemiyor
Pazartesi sabahı o his geliyor. "Buraya gitmek istemiyorum." Bu cümle üç farklı kaynaktan doğabilir ve her biri farklı bir yanıt gerektiriyor.
Birincisi: iş gerçekten yanlış. Değerler, güçlü yanlar veya yaşam öncelikleriyle köklü bir uyumsuzluk var.
İkincisi: iş değil, bağlam yanlış. Yönetici, takım, kültür, ya da tek bir görev alanı sorunu yaratıyor. İşin kendisi değil, içinde bulunduğu ortam.
Üçüncüsü: geçici bir tükenmişlik. Zor bir dönem, kişisel bir kriz, ya da sadece uzun süredir tatil yapılmamış. Bu hal geçici.
Üçünü birbirinden ayırt etmeden alınan iş değiştirme kararları çoğu zaman aynı hissi yeni yerde üretiyor.
Job Crafting: Başlamadan Önce Denenecek Şey
Amy Wrzesniewski, Yale'de iş ve anlam araştırması yürüttü. Job crafting kavramını geliştirdi: mevcut rolü tamamen değiştirmeden, üç boyutta küçük düzenlemelerle tatmini artırmak (Job Crafting, 2001).
Görev boyutu: en çok enerji veren görevlere daha fazla zaman açmak, tüketen görevleri azaltmak ya da devretmek.
İlişki boyutu: işte anlamlı bağlantı kurulan insanlarla daha fazla zaman geçirmek, zayıflatan ilişkilerden uzaklaşmak.
Anlam boyutu: yapılan işin daha büyük bir şeye nasıl katkı verdiğini yeniden çerçevelemek.
Bu üç düzenleme birlikte çalıştığında çoğu zaman iş değiştirmeden sorun çözülüyor. Ve bazen tam tersi: job crafting denendiğinde değiştirilemeyen şeyler netleşiyor ve gerçekten iş değiştirme kararı güçleniyor.
Odak Yanılsaması
Daniel Kahneman'ın "odak yanılsaması" kavramı bu süreçte kritik bir uyarı taşıyor (Thinking, Fast and Slow, 2011): bir şeye odaklandığımızda o şeyin gerçekte olduğundan daha fazla etkisi olduğunu düşünürüz.
"Yanlış işteyim" düşüncesi gündeme girdiğinde tüm sorunların kaynağı iş gibi görünmeye başlıyor. Ama bu odak yanılsamasının etkisi olabilir. İş değiştirildiğinde aynı memnuniyetsizlik farklı bir etikete takılıyor: yeni yönetici, yeni şehir, yeni koşullar.
Sorunun kaynağı işte mi yoksa başka bir yerde mi — bu soruyu sormak önce iş dışı hayata bakmayı gerektiriyor.
Netleşme Soruları
Üç soru bu hissi çözümlemek için işe yarıyor:
"Mevcut işimde en çok neyi seviyorum?" Bu yanıt, korunması gereken şeyi gösteriyor.
"Bu işte beni en çok ne tüketiyor?" Bu yanıt, değiştirilebilir mi değiştirilemez mi sorusunu açıyor.
"Hayatımın bu döneminde en çok neye ihtiyacım var?" Bu yanıt, değerlendirme zeminini kişisel önceliklerle hizalıyor.
"İnsanlar aynı nesnel işi çok farklı biçimlerde deneyimliyor. Fark işte değil; anlam çerçevesinde." > Amy Wrzesniewski, Job Crafting, 2001'den uyarlanmış
Cevvela Bakışı
- "Yanlış işteyim" hissi üç farklı kaynaktan gelebiliyor: köklü uyumsuzluk, bağlam sorunu veya geçici tükenmişlik. Kaynak farklıysa yanıt farklı.
- Job crafting iş değiştirmeden önce denenmesi gereken bir araç; bazen sorunun köklü olmadığını ortaya koyuyor (Wrzesniewski, 2001).
- Odak yanılsaması işe odaklanıldığında tüm sorunların oradan geldiği izlenimini üretiyor (Kahneman, 2011).
- Değerler, güçlü yanlar ve mevcut yaşam öncelikleriyle hizalama netleştirildiğinde iş değiştirme kararı daha sağlam bir zemine oturuyor.
- Koçluk bu süreçte hissin kaynağını ayırt etmek, job crafting olanaklarını görmek ve karar zeminini netleştirmek için kullanılabilir.