Ruhun karanlık gecesi

On altıncı yüzyıl mistiği Haçlı Aziz Yuhanna'nın diliyle ruhun karanlık gecesi, anlamın çekildiği bir manevi boşluk ve kuruluk dönemidir. Eski tutamakların işe yaramadığı, dağılma ve belirsizliğin hâkim olduğu bir geçittir. Bu geceyi, arınma ve daha derin bir bütünleşme için bir eşik olarak okuyanlar vardır. Kavram, çöküş gibi görünen dönemlerin bazen bir olgunlaşma eşiği olabileceğini söyler.